Η ελληνική σημαία, το «γαλανόλευκο» σύμβολο του ελληνισμού, κουβαλάει μια ιστορία γεμάτη αγώνες, συμβολισμούς και αλλαγές που αντανακλούν την πορεία του ελληνικού κράτους. Παρόλο που τη θεωρούμε δεδομένη στη σημερινή της μορφή, η οριστική της καθιέρωση ως η μοναδική εθνική σημαία έγινε σχετικά πρόσφατα, το 1978-1979.
Η Ιστορία και οι Δύο Σημαίες
Από την Επανάσταση του 1821 μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του '70, η Ελλάδα χρησιμοποιούσε δύο τύπους σημαίας:
- Η Σημαία της Ξηράς: Ένας λευκός σταυρός σε μπλε φόντο. Αυτή χρησιμοποιούνταν στο εσωτερικό της χώρας, στα δημόσια κτίρια και στα φρούρια.
- Η Σημαία της Θάλασσας: Η γνωστή μας σημαία με τις 9 λωρίδες και τον σταυρό στο «κουτάκι» (επίτομο). Αυτή χρησιμοποιούνταν από το ναυτικό, το εμπορικό ναυτικό και στα λιμάνια του εξωτερικού.
Η Μεγάλη Αλλαγή του 1978-1979
Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974, υπήρξε η ανάγκη για έναν εκσυγχρονισμό των εθνικών συμβόλων, ώστε να υπάρχει ομοιομορφία.
- Ο Νόμος 851/1978: Τον Δεκέμβριο του 1978 ψηφίστηκε ο νόμος «Περί της Εθνικής Σημαίας», ο οποίος δημοσιεύτηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) στις 21 Δεκεμβρίου 1978.
- Η Καθιέρωση: Ο νόμος αυτός όριζε ότι η μέχρι τότε «σημαία της θάλασσας» καθιερώνεται ως η μοναδική Εθνική Σημαία της Ελλάδος.
- Το 1979: Η πλήρης εφαρμογή και η αντικατάσταση της παλιάς σημαίας της ξηράς από τη νέα ολοκληρώθηκε την 27η Ιανουαρίου 1979, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή.
Γιατί επιλέχθηκε η σημαία με τις ρίγες;
Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Η σημαία με τις 9 λωρίδες είχε συνδεθεί περισσότερο με τη διεθνή παρουσία της Ελλάδας, τους ναυτικούς αγώνες και την αναγνώριση του κράτους στο εξωτερικό.
Συμβολισμοί της Σημερινής Σημαίας
Η σημαία μας δεν είναι απλώς ένα σχέδιο· κάθε στοιχείο της έχει τη δική του ερμηνεία:
- Ο Σταυρός: Συμβολίζει την Ορθόδοξη χριστιανική πίστη και τον ρόλο της στην επανάσταση.
- Οι 9 Λωρίδες: Η επικρατέστερη ερμηνεία θέλει τις λωρίδες να αντιστοιχούν στις συλλαβές της φράσης «Ε-λευ-θε-ρί-α ή Θά-να-τος» (5 μπλε για τις συλλαβές του «Ελευθερία» και 4 λευκές για το «ή Θάνατος»).
- Τα Χρώματα: Το κυανό (μπλε) συμβολίζει το Αιγαίο και τον ουρανό, ενώ το λευκό συμβολίζει τον αφρό των κυμάτων και την αγνότητα του αγώνα για ανεξαρτησία.
Σύμφωνα με τον νόμο του 1978, η σημαία πρέπει να έχει αναλογία 2:3. Δηλαδή, αν το πλάτος της είναι 2 μέτρα, το μήκος της πρέπει να είναι 3 μέτρα. Το μπλε χρώμα δεν ορίζεται αυστηρά ως προς την απόχρωση (γι' αυτό βλέπουμε από ανοιχτό γαλάζιο μέχρι σκούρο μπλε), αρκεί να είναι «κυανό».
